Strumenti personali
Tu sei qui: Home ... Στην Πορεία του Αινεία

... Στην Πορεία του Αινεία

... Επιχειρώντας να αναπαραστήσουμε τους σταθμούς της μακράς διαδρομής του θρυλικού ήρωα μέσα από τη μεσόγειο θάλασσα, θα γνωρίσουμε ορισμένες παράκτιες θέσεις της Ελλάδας, της Απουλίας και της Σικελίας, πλούσιες σε ιστορία, αρχαιολογία και ωραία τοπία.


Ο Αινείας, είναι γιος της Αφροδίτης και είναι ο πρωταγωνιστής της Ανειάδας, επικό ποίημα του Πόπλιου Βιργιλίου Μάρωνα, (70 π.Χ.-19 π.Χ.), ο οποίος ήταν λατίνος ποιητής της εποχής του αυτοκράτορα Αυγούστου.

Βουθρωτό

Στη διήγηση του Βιργιλίου, ο Αινείας με τη βούληση των θεών και με λίγους μόνο επιζώντες, μαζί με τον πατέρα του Αγχίση και το γιό του Ασκάνιο, εγκαταλείπει τη φλεγόμενη Τροία. Αφού πρώτα περνάει από τη Θράκη, διασχίζει το Αιγαίο πέλαγος και κάνει στάση πρώτα στη Δήλο και ύστερα στο νησί της Κρήτης. Κατόπιν κατευθύνεται προς την Πελοπόννησο. Στη συνέχεια, πλέει κοντά στα νησιά της Ιθάκης και της Λευκάδας και προσορμίζεται στο Άκτιο. Περνάει στο νησί της Κέρκυρας και, ανεβαίνοντας τις ακτές της Ηπείρου, φτάνει στο Βουθρωτό, το σημερινό Butrinto στην Αλβανία.

Από το Βουθρωτό ο Αινείας και οι σύντροφοί του περνάνε απέναντι και αποβιβάζοναι στην ακτή του Σαλέντο, στην Απουλία της Ιταλίας. Αυτό το επεισόδιο, στο τρίτο βιβλίο της Αινειάδας (στ. 506 και επόμ.), ο Βιργίλιος το διηγείται δια στόματος του ίδιου του Αινεία:

"Διασχίσαμε τη θάλασσα ξεκινώντας από τη βραχώδη ακτή των Κεραύνειων ορέων προς την κατεύθυνση της Ιταλίας, απ’όπου είναι η συντομότερη θαλάσσια διαδρομή … και όταν σβήσανε τα αστέρια και ρόδισε η αυγή, από μακριά διακρίναμε τους σκαιούς λόφους και τη χαμηλή ιταλική ακτή… Η ποθούμενη αύρα μας ενδυνάμωσε την πλεύση και ήδη διακρίναμε πλησιέστερα έναν λιμένα και εμφανίστηκε ένας ναός της Μινέρβα επάνω σε ένα βραχώδη λόφο. Οι σύντροφοι συμμάζεψαν τα πανιά και έστρεψαν προς την ακτή τις πλώρες. Το λιμάνι έχει σχήμα κυρτού τόξου. Οι βραχώδεις προβλήτες του, σαν να είναι η χορδή ενός τόξου, κλείνουν το λιμάνι από την πλευρά της θάλασσας κρύβοντάς το και όπου, αφρίζοντας, σπάζουν τα κύματα της θάλασσας. Υψηλά βράχια το περιβάλλουν με τους βραχίονές τους σαν να είναι ένα διπλό τείχος. Πάνω από το λιμάνι, απομακρυσμένος, φαίνεται ο ναός".

Το επεισόδιο περιγράφεται επίσης και από το Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα στις "Ρωμαϊκές Αρχαιότητες" (Ι, 51). Ο ιστορικός της εποχής του αυτοκράτορα Αυγούστου αναφέρει περισσότερο του ενός σημείου προσόρμισης στην ιταλική ακτογραμμή: «Ο Αινείας και οι συντροφοί του δεν έφτασαν στην Ιταλία όλοι ταυτόχρονα στον στον ίδιο τόπο, αλλά τα περισσότερα σκάφη προσορμίστηκαν στο ακρωτήριο της Ιαπυγίας, το οποίο τότε ονομαζόταν ακρωτήριο του Σαλέντο, τα άλλα δε σκάφη στο επονομαζόμενο “Αθηναίον”, όπου αποβιβάστηκε και ο ίδιος ο Αινείας: αυτός ο τόπος αποτελείται από ένα ακρωτήριο, κοντά στο οποίο υπάρχει δυνατότητα ελλιμενισμού το καλοκαίρι και το οποίο από τον Αινεία παίρνει το όνομά του ως “Λιμάνι της Αφροδίτης".

Η διήγηση του Βιργιλίου καθώς και αυτή του Διονύσιου του Αλικαρνασσέα οδήγησε τους μελετητές να ταυτήσουν το σημείο απόβασης του Αινεία στην Ιταλία με διαφορετικές θέσεις, τοποθετούμενες κατά μήκος της ακτής του Σαλέντο.

Αυτές οι υποθέσεις εργασίας μας επιτρέπουν να υποδείξουμε μια τουριστικο-πολιτιστική διαδρομή που σχετίζεται με χώρους του Σαλέντο που έχουν γίνει ή είναι τώρα αντικείμενα έρευνας ή αποτελούν θέματα ερευνητικών προγραμμάτων από τους αρχαιολόγους και από το SIBA του Πανεπιστημίου του Σαλέντο, αλλά είναι επίσης και αντικείμενα μουσειακών εκθέσεων από το Μουσείο Sigismondo Castromediano του Λέτσε (Lecce) καθώς και από το Ιστορικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Πανεπιστημίου του Σαλέντο.

Η συγκεκριμένη αναφορά του σχήματος του μυχού του κολπίσκου, όπου ο Αινείας αποβιβάστηκε με τα σκάφη του και που περιγράφεται από τον Βιργίλιο, καθώς και η αναφορά του Διονυσίου στο ακρωτήριο της Ιαπυγίας, οδήγησε ορισμένους μελετητές να υποθέσουν ότι επρόκειτο για τον όρμο που βρίσκεται στο ακρωτήριο των Λευκών (Leuca), μεταξύ των δύο άκρων της Ristola και της Meliso, όπου σήμερα ορθόνεται η εκκλησία που είναι αφιερωμένη στην Παναγία Finibusterrae.


Το Λιμάνι της Αφροδίτης, που αναφέρει ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς, σε γενικές γραμμές από την παράδοση τοποθετείται νότια του Υδρούντα (Otranto) στον όρμο του Πόρτο Badisco, αλλά σύμφωνα με κάποιους άλλους είναι πολύ απίθανο ο Βιργίλιος να αναφερόταν σε αυτή την τοποθεσία. Στο Πορτο Badisco, αντιθέτως, ήρθε στο φως το σημαντικό νεολιθικό συγκρότημα της Σπηλιάς των Ελαφιών, ένας προϊστορικός τόπος λατρείας, μοναδικός στο είδος του στην Ευρώπη, με ένα εξαιρετικό σύνολο βραχογραφημάτων, αντικείμενο μελέτης για την τρισδιάστατή τους απεικόνηση από το SIBA, σε συνεργασία με το Εθνικό ΣυμβούλιοΕρευνών του Καναδά.

Η Roca, με τον παρακείμενο όρμο του Πύργου της Άρκτου (Torre dell'Orso), όπως διαπιστώθηκε από την καθ. Cosimo Pagliara, αντιπροσώπευε, μέσω του δίαυλου του Otranto, την τελική κατάληξη της συντομότερης διαδρομής από την αντίπερα βαλκανική όχθη.  Στη διαδρομή αυτή θα μπορούσε να αναφερόταν ο Βιργίλιος υπενθυμίζοντας ότι ο Αινείας, αφού επιβιβάστηκε στο Βουθρωτό, διάλεξε τη συντομότερη διαδρομή μέχρι τις απέναντι ιταλικές ακτές. Η Roca εξερευνείται για περισσότερα από είκοσι χρόνια από το Πανεπιστήμιο του Σαλέντο και ήταν σίγουρα στην αρχαιότητα ένα από τα πιο συνηθισμένα σημεία αποβίβασης, με την παρουσία μιας σπηλιάς-ιερού, το ονομαζόμενο Σπήλαιο της Ποίησης. Ένα μέρος της έκθεσης του Ιστορικού Αρχαιολογικού Μουσείου του Πανεπιστημίου του Σαλέντο έχει αφιερωθεί σε αυτόν τον οικισμό, με ιδιαίτερη αναφορά στην Εποχή του Χαλκού. Η Μεσσαπική Roca, ωστόσο, είναι καλά χρονολογημένη από τα ταφικά κτερίσματα που εκτίθενται στο Μουσείο Sigismondo Castromediano του Λέτσε (Lecce).


Στη διήγηση του Βιργιλίου, ο Αινείας, αφού βλέπει το λιμάνι στις ακτές της Ιταλίας, διακρίνει σε ένα βράχο ένα ναό αφιερωμένο στη θεά Minerva, το λεγόμενο από αρχαίους ιστορικούς Castrum Minervae. Η ονομασία του ναού πιστοποιείται ως τοπωνύμιο και στην Τabula Peutingeriana, ιστορικό χάρτη του δέκατου τρίτου αιώνα, αντίγραφο ενός παλαιότερου ρωμαϊκού χάρτη. Πολύ πρόσφατες έρευνες, που διεξάγονται από τον καθ.  Francesco D'Andria στο Κάστρο, έδωσαν νέα πνοή στο ζήτημα σχετικά με την τοποθεσία αποβίβασης του Αινεία, σε αυτήν ιδιαίτερα την παράκτια θέση. Ο καθηγητής κύριος D'Andria, με βάση ορισμένα αρχαιολογικά ευρήματα, θεωρεί ότι έχει ανακαλύψει τον ναό της Minerva, στον οποίο ναό ο Αινείας, ύστερα από την προσόρμισή του, έκανε θυσίες προς τιμήν της θεάς.

Castro
Castro

Ύστερα από τη σύντομη στάση του στο Σαλέντο, ο Αινείας μαζί με τους συντρόφους του συνεχίζει το ταξίδι πλέοντας κατά μήκος των ακτών της νότιας Ιταλίας. Αποφασίζει λοιπόν να κάνει τον περίπλου της Σικελίας, αποφεύγοντας τον πορθμό της Μεσσήνας, όπου είναι η Σκύλλα και Χάρυβδη. Λίγο πριν φτάσει στο λιμάνι του Δρέπανου, το σημερινό Trapani, όπου ο πατέρας του ο Αγχίσης πεθαίνει, εμφανίζεται μπροστά στους ναυτικούς ο φοινικόφυτος Σελινούντας. Ο αρχαιολογικός χώρος του Σελινούντα με τους ναούς του, κυρίως ο Ναός C, ήταν το αντικείμενο μελέτης και έρευνας του Πανεπιστημίου του Σαλέντο και του SIBA, τα οποία δημιούργησαν την τρισδιάστατη αποκατάσταση και την εικονική αναπαράσταση των μετοπών καθώς και της αίθουσας "Selinunte" του Περιφερειακού Αρχαιολογικού Μουσείου του Παλέρμο.
Όταν ο ήρωας ξανοίγεται στη θάλασσα, μια καταιγίδα τον ρίχνει στις καρχηδονιακές ακτές, όπου ο Βιργίλιος τοποθετεί την ιστορία αγάπης του Αινεία με τη Διδώ. Αλλά η βούληση των θεών άλλα του ετοιμάζει.. Ο Αινείας πρέπει να συνεχίσει το ταξίδι του προς τις ακτές του Λατίου. Εδώ θα τελειώσει το ταξίδι του αλλά όχι και οι περιπέτειές του.


Azioni sul documento

project supporters logos Provincia di Lecce Regione Puglia Italy Greece Interreg III A Greece-Italia